Yeni bir ürün tasarladınız. Fuar standında sergilediniz. Sosyal medyada paylaştınız. Hatta ilk satışınızı bile yaptınız…
Sonra biri sordu: “Tasarım tescilini aldınız mı?”
İşte tam bu noktada devreye hoşgörü süresi girer.
Tasarım tescilinde en önemli kriterlerden biri “yenilik” basamağıdır. Tasarım başvurularında yenilik basamağından bahsettiğimizde en sık karşılaştığımız soru şu:
“Tasarımı daha önce paylaştık, artık tescil alamaz mıyız?”
Geliniz, konuyu sade ama teknik temeli sağlam şekilde ele alalım.
Hoşgörü Süresi Nedir?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre, bir tasarımın başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde, tasarımcı tarafından kamuya sunulmuş olması yeniliği ortadan kaldırmaz.
Bu 12 aylık dönem uygulamada “hoşgörü süresi” olarak adlandırılır. Yani kanun şunu söyler:
Tasarımınızı kendiniz veya halefiniz açıkladıysa, size bir “ikinci şans” tanıyorum. Ama sadece 12 ay.
Bu düzenlemenin amacı açık:
Tasarımcıyı ticari hayatın gerçeklerine karşı korumak. Çünkü gerçek hayatta tasarımcı önce pazarı test etmek, müşteri tepkisini görmek, üretim kapasitesini ölçmek isteyebilir.
Bu Durumu Somut Birkaç Örnekle Anlatalım
Örnek 1: Fuar Sunumu
Bir mobilya üreticisi, yeni sandalye tasarımını bir fuarda sergiliyor. Henüz tasarım tescili alınmamış. Fuardan 6 ay sonra tasarım başvurusu yapılıyor. Eğer tasarım, tasarımcı tarafından kamuya sunulduysa ve
başvuru 12 ay içinde yapıldıysa, bu açıklama yeniliği bozmaz. Ancak aynı başvuru 13. ayda yapılmış olsaydı? Artık tasarım kamuya açıklanmış sayılır ve yenilik şartı ortadan kalkar ve başvuru reddedilirdi.
Örnek 2: Instagram Paylaşımı
Bir takı tasarımcısı yeni koleksiyonunu Instagram hesabında yayınlıyor. 3 ay sonra tasarım başvurusu yapıyor. Bu durumda sorun yok. Ancak burada kritik mesele şudur:
Paylaşımı kim yaptı? Tasarımcı mı, yoksa üçüncü bir kişi mi?
Hoşgörü süresi yalnızca tasarımcıdan veya onun izniyle yapılan açıklamaları kapsar. Eğer tasarım üçüncü bir kişi tarafından izinsiz şekilde yayıldıysa, bu da 12 aylık süre içinde başvuru yapılması şartıyla tolere edilir. Ama 12 ay geçerse? Artık geri dönüş yoktur.
Hoşgörü Süresi Her Şeyi Kurtarır mı?
Hayır.
Hoşgörü süresi bir “tamir mekanizmasıdır”, bir planlama aracı değildir.
Şu riskleri ortadan kaldırmaz:
- Üçüncü kişilerin arada başvuru yapması
- Aynı tasarımın başkası tarafından sahiplenilmesi
- Delil yükü problemleri
- Uluslararası başvurularda süre farklılıkları
Özellikle yurt dışı stratejisi olan tasarım sahipleri için zamanlama hayati önemdedir.
Kritik Nokta: İspat Yükü
Hoşgörü süresine dayanıyorsanız, açıklamanın size ait olduğunu ve hangi tarihte yapıldığını ispatlamanız gerekir.
Bu yüzden:
- Fuar katılım belgeleri
- Sosyal medya tarih kayıtları
- Katalog baskı tarihleri
- E-posta arşivleri
düzenli şekilde saklanmalıdır. Uygulamada en çok karşılaştığımız problem, “paylaşmıştık ama tarihini ispatlayamıyoruz” cümlesidir.
En Sağlıklı Yol Nedir?
Tasarım kamuya sunulmadan önce başvuru yapılmasıdır. Hoşgörü süresi bir güvenlik ağıdır; ama en sağlam strateji değildir. Biz her zaman şunu öneriyoruz:
Önce başvuru, sonra tanıtım.
Bu yaklaşım hem hukuki güvenlik sağlar hem de olası itiraz süreçlerinde elinizi güçlendirir.
Hoşgörü süresi tasarımcıya tanınmış önemli bir haktır. Ancak bu hakkın süresi sınırlıdır ve dikkatli kullanılmalıdır. Tasarımınızın değerini belirleyen sadece estetik değil; onu doğru zamanda ve doğru şekilde koruma
altına almanızdır.
Elmas Patent olarak tasarım tescil süreçlerinde yalnızca başvuru yapmakla kalmıyor; zamanlama, strateji ve risk analizini birlikte planlıyoruz.
