Tasarımını oluşturur oluşturmaz sosyal medyada paylaşan pek çok tasarımcı ve girişimci aynı soruyla karşılaşır:
“Artık tescil alamam mı?”
Instagram, Pinterest veya bir web sitesinde paylaşılan bir tasarımın yenilik kriterini kaybettiği ve bu nedenle artık tescil edilemeyeceği yönünde yaygın bir inanış vardır. Ancak bu düşünce her zaman doğru değildir.
Türk tasarım hukukunda yer alan “hoşgörü süresi” sayesinde, belirli şartlar altında sosyal medyada paylaşılan tasarımlar hâlâ tescil edilebilir.
Bu yazımızda, sosyal medyada yayımlanan tasarımların tescil edilebilirliği konusunu Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde detaylı şekilde ele alıyoruz.
Tasarım Tescilinde Temel Kriter: Yenilik
Türkiye’de tasarım koruması 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.
Kanuna göre bir tasarımın tescil edilebilmesi için iki temel şart bulunmaktadır: Yenilik ve ayırt edici nitelik
SMK m.56’ya göre bir tasarım, başvuru tarihinden önce kamuya sunulmamışsa yeni kabul edilir.
Kamuya sunma ise oldukça geniş yorumlanan bir kavramdır. Örneğin bir tasarımın;
- İnternette yayınlanması
- Sosyal medyada paylaşılması
- Sergilenmesi
- Satışa sunulması
- Reklamının yapılması
gibi durumların tamamı kamuya sunma olarak kabul edilir.
Bu nedenle normal şartlarda bir tasarımın Instagram’da paylaşılması dahi yeniliği ortadan kaldırabilir.
Ancak burada devreye çok önemli bir hukuki istisna girer.
Tasarım Hukukunda “Hoşgörü Süresi” Nedir?
Sınai Mülkiyet Kanunu, tasarım sahiplerini ticari hayatın gerçeklerine karşı korumak amacıyla 12 aylık hoşgörü süresi tanımaktadır.
SMK m.57’ye göre:
Tasarımın, başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı tarafından veya onun izniyle kamuya sunulması yeniliği ortadan kaldırmaz.
Bu düzenleme sayesinde tasarım sahipleri: tasarımlarını piyasada test edebilir, sosyal medyada paylaşabilir, ürünlerini tanıtabilir ve buna rağmen 12 ay içinde başvuru yaparlarsa tasarım tescili alma haklarını kaybetmezler.
Sosyal Medyada Paylaşım Tasarım Tesciline Engel mi?
Bu sorunun cevabı zaman faktörüne bağlıdır.
1-Paylaşımdan sonra 12 ay içinde başvuru yapılırsa
Tasarım hâlâ tescil edilebilir.
Çünkü kanundaki hoşgörü süresi devreye girer ve paylaşım yenilik kriterini ortadan kaldırmaz.
2-Paylaşım üzerinden 12 aydan fazla süre geçmişse
Bu durumda tasarımın yeniliği ortadan kalkmış sayılabilir ve tescil edilmesi oldukça zorlaşır.
Çünkü tasarım artık kamuya açıklanmış ve sektörde erişilebilir hâle gelmiştir.
Sosyal Medya Paylaşımları Hukuki Delil Olabilir mi?
Sosyal medya paylaşımları yalnızca yenilik açısından değil, tasarımın ilk kime ait olduğunun ispatı açısından da önemlidir.
Örneğin: Instagram paylaşımı, web sitesi yayını ve online katalog tasarımın belirli bir tarihte kamuya sunulduğunu gösteren delil niteliği taşıyabilir.
Ancak burada önemli bir risk vardır.
Tasarımınızı siz paylaşmadan önce başka biri başvuru yaparsa, hukuki süreç oldukça karmaşık hâle gelebilir.
Bu nedenle paylaşım yerine öncelikle başvuru yapmak her zaman daha güvenlidir.
Tasarımınızı Sosyal Medyada Paylaşmadan Önce Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Tasarım sahipleri için en güvenli yaklaşım şu adımları izlemektir:
1- Önce tasarım başvurusu yapın
Başvuru tarihi, tasarım hakkının başlangıç noktasıdır.
2-Ardından sosyal medyada paylaşın
Başvuru yapıldıktan sonra paylaşım risk oluşturmaz.
3-Eğer paylaşım yaptıysanız süreyi kaçırmayın
Hoşgörü süresi 12 ay ile sınırlıdır.
4-Tasarım görsellerini doğru hazırlayın
Tescil kapsamını belirleyen en önemli unsur başvuruda kullanılan görsellerdir.
Tasarımınızı Erken Paylaşmak Bazen Avantaj da Sağlayabilir
Her ne kadar riskleri olsa da bazı durumlarda tasarımın erken paylaşılması stratejik avantaj sağlayabilir.
Örneğin:
- Piyasada ilk kullanıcı olduğunuzu göstermek
- Tasarımın ticari potansiyelini test etmek
- Yatırımcı veya müşteri ilgisini ölçmek
gibi amaçlarla tasarımlar paylaşılabilir.
Ancak bu stratejinin hoşgörü süresi içinde başvuru yapılması şartıyla uygulanması gerekir.
Sosyal Medyada Paylaşılan Tasarım Her Zaman Kaybedilmiş Değildir
Tasarımını sosyal medyada paylaşmış olmak çoğu zaman tasarımcıları endişelendirir. Ancak Türk tasarım hukukunda yer alan 12 aylık hoşgörü süresi, tasarım sahiplerine önemli bir koruma sağlar.
Özetle:
- Sosyal medyada paylaşılan tasarım tescil edilebilir.
- Ancak bunun için paylaşımdan itibaren 12 ay içinde başvuru yapılması gerekir.
- En güvenli yöntem ise tasarım kamuya sunulmadan önce başvuru yapılmasıdır.
Tasarımınızı koruma altına almak, ileride doğabilecek taklit ve ihlal risklerini önlemenin en etkili yoludur.
Elmas Patent olarak tasarım başvurularının hazırlanması, başvuru stratejisinin belirlenmesi ve tasarım haklarının korunması konusunda profesyonel danışmanlık sağlamaktayız.
Tasarımınızın hukuki durumunu değerlendirmek ve başvuru süreci hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
